[{"data":1,"prerenderedAt":346},["ShallowReactive",2],{"$f3uww8dae2vzmj":3,"$f2aijsw55zu7jm":19},{"slug":4,"title":5,"date":6,"categories":7,"excerpt":14,"image":15,"thumb":16,"imageAlt":17,"html":18},"moet-ai-stemreplicatie-verboden-worden","Moet AI-stemreplicatie verboden worden?","2024-10-21T13:06:39",[8,11],{"slug":9,"name":10},"ai-en-veiligheid","AI en veiligheid",{"slug":12,"name":13},"regelgeving-en-ai","Regelgeving en AI","Stemreplicatie is door recente technologische doorbraken eenvoudiger dan ooit. Tijdens de boekpresentatie van “De AI Revolutie” liet ik stemmen horen van Koning Willem Alexander, Burgemeester Femke Halsema en historicus Maarten Van Rossem. Deze publieke figuren spraken woorden die zij nooit hadden uitgesproken. Het is met generatieve spraak modellen mogelijk om met ongeveer…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fpexels-olly-3761509-1.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fpexels-olly-3761509-1-768x432.jpg","AI-stemreplicatie","\u003Cp>Stemreplicatie is door recente technologische doorbraken eenvoudiger dan ooit. Tijdens de boekpresentatie van “De AI Revolutie” liet ik stemmen horen van Koning Willem Alexander, Burgemeester Femke Halsema en historicus Maarten Van Rossem. Deze publieke figuren spraken woorden die zij nooit hadden uitgesproken. Het is met generatieve spraak modellen mogelijk om met ongeveer 20 seconden aan opname van iemands stem ze vervolgens alles te laten zeggen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Deze ontwikkeling roept urgente vragen op. Wat gebeurt er als criminelen deze techniek gaan gebruiken? Kunnen ze dierbaren oplichten door vertrouwde stemmen te imiteren? Wat is de impact op nieuws en informatie? Hoe kunnen we de verspreiding van zeer geloofwaardig nepnieuws nog tegenhouden? En moet de overheid ingrijpen, mogelijk door het gebruik van deze technologie te beperken of zelfs te verbieden, om misbruik te voorkomen?\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Hoe werkt stemreplicatie?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Stemreplicatie vindt zijn basis in generatieve modellen, die lijken op de large language models zoals het beroemde GPT van OpenAI. Dankzij recente doorbraken kan een algoritme, getraind op miljoenen uren aan stemgeluid, zich met slechts 3 seconden van een specifieke stem aanleren om de stem te repliceren. Een treffend voorbeeld hiervan is Microsofts model, \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.microsoft.com\u002Fen-us\u002Fresearch\u002Fproject\u002Fvall-e-x\u002F\">VALL-E\u003C\u002Fa>, waarvan de paper begin 2023 werdt gepubliceerd. De makers hielden de broncode geheim uit angst voor misbruik. Echter, vergelijkbare technologie is inmiddels breed toegankelijk geworden en het gebruik daarvan vereist geen technische kennis. Voor een kleine maandelijkse vergoeding stellen online tools iedereen in staat om met deze technologie te experimenteren.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De gerepliceerde stemmen zijn nauwelijks van echt te onderscheiden. Soms zijn er kleine fouten in de uitspraak van bepaalde woorden of klinkt het accent niet helemaal juist. Met enige nabewerking blijkt het echter goed mogelijk om kenmerkende stemmen zoals die van Femke Halsema, Koning Willem-Alexander of historicus Maarten van Rossem nauwkeurig na te bootsen.\u003C\u002Fp>\n\u003Ciframe title=\"Dit is niet Maarten Van Rossem - Generatieve AI - Lancering De AI Revolutie\" src=\"https:\u002F\u002Fwww.youtube.com\u002Fembed\u002FxR2boqYOAOU?feature=oembed\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen loading=\"lazy\">\u003C\u002Fiframe>\n\u003Ciframe title=\"Dit is niet Femke Halsema - Generatieve AI - Lancering De AI Revolutie\" src=\"https:\u002F\u002Fwww.youtube.com\u002Fembed\u002Fsd-5cVgQKYE?feature=oembed\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen loading=\"lazy\">\u003C\u002Fiframe>\n\u003Ciframe title=\"Dit is niet Koning Willem Alexander - Generatieve AI - Lancering De AI Revolutie\" src=\"https:\u002F\u002Fwww.youtube.com\u002Fembed\u002F3pImf9ct1oE?feature=oembed\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen loading=\"lazy\">\u003C\u002Fiframe>\n\u003Cp>Ook tijdens een uitzending op Radio 1, waar ik met presentator Benji Heerschop sprak, liet ik een gerepliceerde versie van zijn eigen stem horen.\u003C\u002Fp>\n\u003Ciframe title=\"Dit is niet Benjij Heerschop - Generatieve AI - Radio 1\" src=\"https:\u002F\u002Fwww.youtube.com\u002Fembed\u002F1aXFX7Qwkuo?feature=oembed\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen loading=\"lazy\">\u003C\u002Fiframe>\n\u003Ch2>Het effect\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Bij het horen van hun eigen gerepliceerde stem ervaren mensen vaak eerst verwarring, gevolgd door een mix van bewondering voor de kwaliteit en angst voor het potentieel misbruik ervan. Immers, de technologie stelt iemand in staat om alles te zeggen met hun stem. De reactie op het horen van andermans stem neigt vaak naar het luchtige en lacherige, vooral als de gesproken woorden niet lijken te passen bij de persoon in kwestie. De huidige staat van deze technologie maakt al een diepe indruk en zal ongetwijfeld verder evolueren. De reacties van luisteraars op AI-gegenereerde stemmen roepen associaties op met het ‘uncanny valley‘-fenomeen. Hierbij voelt een bijna menselijke robot of stem ongemakkelijk aan, omdat het net niet helemaal menselijk is.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Wat zijn de mogelijke toepassingen van stemreplicatietechnologie?\u003Cbr>Deze indrukwekkende technologische doorbraak, die lijkt op iets uit een sciencefictionfilm, biedt diverse praktische mogelijkheden. Beroemdheden zouden bijvoorbeeld de rechten van hun stem na hun dood kunnen verkopen. Naarmate de technologie zich ontwikkelt, is het zelfs denkbaar dat stemacteurs vervangen worden. De technologie herinnert ook aan een aflevering van ‘Black Mirror’, waarin een dierbare wordt gerecreëerd op basis van oude gegevens. Ongetwijfeld zal stemreplicatie ook hiervoor worden ingezet. Naar mijn mening zijn er meer nuttige toepassingen te bedenken voor generatieve modellen die tekst of afbeeldingen produceren dan voor modellen gericht op spraakreplicatie. De keerzijde van stemreplicatie die breed toegankelijk is voor allerlei soorten gebruik is naar mijn inzien groter dan de mogelijke voordelen die we eruit kunnen halen.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Mag het?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Het ongeautoriseerd gebruik van iemands stem om een boodschap te verkondigen zonder hun medeweten roept juridische vragen op. Bij afbeeldingen bestaat er zoiets als portretrecht, waarmee men onrechtmatig gebruik van eigen portret kan aanvechten. De situatie omtrent stemmen, gegenereerd door deze technologie, lijkt echter nog een grijs gebied. Er is momenteel geen duidelijke wetgeving die het gebruik van AI-gegenereerde stemmen reguleert zoals dat bij afbeeldingen het geval is. Desondanks heb ik ervoor gekozen de voorbeelden in dit artikel te delen. Dit is om duidelijk te maken hoe eenvoudig en realistisch de stemmen zijn die met deze technologie gecreëerd kunnen worden. Het is belangrijk om het publiek bewust te maken van de mogelijkheden en risico’s van deze technologie, zodat er een geïnformeerde discussie kan plaatsvinden over de toekomstige regulering ervan.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Fraude\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>De snelle ontwikkeling van stemreplicatietechnologie brengt inderdaad een reëel risico voor oplichting met zich mee. Een voorbeeld hiervan is een incident waarbij de stem van Ali Niknam, CEO van Bunq Bank, werd nagemaakt in een poging tot fraude. Gelukkig herkende een oplettende medewerker de fraudepoging op tijd. Het risico wordt echter groter als deze techniek de komende maanden in handen valt van bijvoorbeeld WhatsApp-fraudeurs. Zij zouden de technologie kunnen gebruiken om stemmen van naasten na te maken en paniekerige voicemailberichten te sturen met verzoeken om geld over te maken.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Vooral voor ouderen, die mogelijk minder bekend zijn met de mogelijkheden van stemreplicatie, vormt dit een groot gevaar. Dit onderstreept de noodzaak voor bewustwording en educatie over deze technologie, evenals het ontwikkelen van nieuwe beveiligingsmaatregelen en wetgeving om misbruik tegen te gaan.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Nepnieuws\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>In 2024, wanneer de helft van de wereldbevolking gaat stemmen, is de invloed van nepnieuws op de beslissingen van kiezers gevaarlijker dan ooit. De rol van stemreplicaties in deze context is niet te onderschatten. Op sociale media zullen waarschijnlijk talrijke fragmenten met stemmen van politici circuleren die authentiek lijken, maar in werkelijkheid nooit hebben plaatsgevonden. Het belang van betrouwbare nieuwsbronnen kan in deze tijd niet genoeg benadrukt worden.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De fragmenten die ik hieronder presenteer, zijn voorbeelden van dergelijk nepnieuws, gecreëerd om te demonstreren hoe eenvoudig het is om misleidende informatie te produceren. Ze dienen als een waarschuwing voor de kracht van technologie en de noodzaak van kritisch denken en fact-checking in het digitale tijdperk. Door aandacht te vestigen op deze kwesties, hoop ik bij te dragen aan een groter bewustzijn en een beter geïnformeerde bevolking, vooral in tijden van verkiezingen en politieke besluitvorming.\u003C\u002Fp>\n\u003Ciframe title=\"Dit is niet Femke Halsema - Generatieve AI - Voorbeeld nepnieuws\" src=\"https:\u002F\u002Fwww.youtube.com\u002Fembed\u002FCdA7zqh0syY?feature=oembed\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen loading=\"lazy\">\u003C\u002Fiframe>\n\u003Cfigure>\n\u003Cfigcaption>Een gerepliceerde versie van Femke Halsema kondigt aan dat de maximale snelheid op de A10 wordt verlaagd naar 30 km\u002Fu.\u003C\u002Ffigcaption>\n\u003C\u002Ffigure>\n\u003Ciframe title=\"Dit is niet Maarten Van Rossem - Generatieve AI - Voorbeeld nepnieuws\" src=\"https:\u002F\u002Fwww.youtube.com\u002Fembed\u002FQ02yqOM2kSg?feature=oembed\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen loading=\"lazy\">\u003C\u002Fiframe>\n\u003Cfigure>\n\u003Cfigcaption>\n\u003Cfigure>\n\u003Cfigcaption>Maarten van Rossem, in een gerepliceerde vorm, biedt zich aan als formateur om de formerende partijen een geschiedenisles te geven.\u003C\u002Ffigcaption>\n\u003C\u002Ffigure>\n\u003Cfigure>\n\u003C\u002Ffigure>\n\u003C\u002Ffigcaption>\n\u003C\u002Ffigure>\n\u003Ciframe title=\"Dit is niet Koning Willem Alexander - Generatieve AI - Voorbeeld nepnieuws\" src=\"https:\u002F\u002Fwww.youtube.com\u002Fembed\u002FkERJ_Xawy24?feature=oembed\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen loading=\"lazy\">\u003C\u002Fiframe>\n\u003Cfigure>\n\u003Cfigcaption>\n\u003Cfigure>\n\u003Cfigcaption>Een nagemaakte stem van Koning Willem-Alexander die een aanbeveling uitspreekt voor het boek “De AI Revolutie”.\u003C\u002Ffigcaption>\n\u003C\u002Ffigure>\n\u003C\u002Ffigcaption>\n\u003C\u002Ffigure>\n\u003Cp>Mijn dringende advies aan de overheid is om met spoed campagnes op te zetten die het publiek bewust maken van de gevaren van stemreplicatietechnologie. Hoewel ik aarzelde om dit artikel te schrijven uit angst dat het misbruik zou kunnen stimuleren, voelde ik toch de noodzaak om dit te doen. Het is een onvermijdelijke realiteit dat deze technologie binnen enkele maanden op grote schaal zal worden ingezet voor criminele doeleinden; het proces is reeds in gang gezet. Het zou ideaal zijn als de bestaande wetgeving kan worden aangepast of toegepast om misbruik van stemreplicatie te voorkomen en aan te pakken. Daarnaast moeten we ons ernstig afvragen of het algemeen beschikbaar maken van deze technologie wel wijs is. Wellicht is een uitgebreider verbod nodig om misbruik te voorkomen en de integriteit van onze informatie en communicatie te waarborgen.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Meer lezen? Mijn boek ‘De AI Revolutie’ vertelt je alles wat je wilt weten.\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Dit artikel is onderdeel van een serie rondom Maarten Sukel’s boek \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.uitgeverijbalans.nl\u002Fboeken\u002Fde-ai-revolutie\u002F\">“De AI-Revolutie: Hoe kunstmatige intelligentie de maatschappij gaat veranderen (en daar nu al mee bezig is)”. \u003C\u002Fa> Het boek duikt dieper in de invloed van AI op onze toekomst en hoe we als samenleving de juiste koers kunnen bepalen in deze nieuwe, spannende tijd. Het boek ligt op de planken in verschillende boekhandels of is online te bestellen. \u003C\u002Fp>\n\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.managementboek.nl\u002Fboek\u002F9789463823098\u002Fde-ai-revolutie-maarten-sukel?affiliate=8488\" class=\"btn\">bestel op mangementboeken.nl\u003C\u002Fa>\n\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.bol.com\u002Fnl\u002Fnl\u002Fp\u002Fde-ai-revolutie\u002F9300000152893450\u002F?bltgh=qPF24GghJKjgvIuskIpAvA.2_18.19.ProductTitle\" class=\"btn\">bestel op bol.com\u003C\u002Fa>\n\u003Cimg width=\"600\" height=\"600\" src=\"\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F09\u002F3D-Sukel-De-AI-Revolutie-600x600-1.png\" alt=\"AI revolutie\" loading=\"lazy\">\n\u003Ch2>Lees meer\u003C\u002Fh2>\n\u003Ch3>Over AI en Veiligheid\u003C\u002Fh3>",[20,31,39,48,57,68,77,88,97,105,116,127,136,151,160,169,184,193,204,215,228,239,251,261,272,283,287,298,313,326,337],{"slug":21,"title":22,"date":23,"categories":24,"excerpt":28,"image":29,"thumb":30,"imageAlt":22},"gebruik-van-ai-door-kamerleden-en-premier","Gebruik van AI door kamerleden en premier","2026-09-14T17:25:30",[25],{"slug":26,"name":27},"media","Media","Een kwart van de Kamervragen bevat AI-sporen, blijkt uit onderzoek van de NOS. Vorige week concludeerde de Volkskrant hetzelfde over de socialemediaberichten van premier Jetten. Voor beide onderzoeken werd ik gevraagd de methode te toetsen en mee te denken wat de resultaten betekenen. Een paar nuances die ik belangrijk vind:– AI-detectors zoals Pangram zijn niet…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002F0x0x1920x1080-1536x864-1.webp","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F09\u002F0x0x1920x1080-1536x864-1-768x432.webp",{"slug":32,"title":33,"date":34,"categories":35,"excerpt":37,"image":38,"thumb":38,"imageAlt":33},"interview-telegraaf","Interview telegraaf","2026-07-29T07:27:35",[36],{"slug":26,"name":27},"Leuk gesprek gehad met Gabi Ouwerkerk van De Telegraaf over mijn werk als ondernemer. Twee jaar geleden begon ik na mijn promotieonderzoek The AI Factory B.V. Inmiddels bouw ik samen met een klein team aan AI-oplossingen voor bedrijven en start-ups, en aan producten als Murmel, FirstRing en Parlinq. In onderstaand artikel lees je onder andere…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F07\u002FScreenshot-2026-07-29-at-09.27.03.png",{"slug":40,"title":41,"date":42,"categories":43,"excerpt":45,"image":46,"thumb":47,"imageAlt":41},"murmel-bij-bnr","Murmel bij BNR","2026-06-22T07:09:00",[44],{"slug":26,"name":27},"Laats mocht ik bij BNR aanschuiven om te vertellen over Murmel, het Nederlandse systeem om van audio tekst te maken. De uitzending is hier terug te kijken: https:\u002F\u002Fwww.bnr.nl\u002Fnieuws\u002Ftech-innovatie\u002F10601192\u002Fmurmel-begrijpt-haagse-h-en-zachte-g-nederlands-spraakmodel-troeft-grote-techspelers-af","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F06\u002FScreenshot-2026-06-22-at-09.09.59.png","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F06\u002FScreenshot-2026-06-22-at-09.09.59-768x372.png",{"slug":49,"title":50,"date":51,"categories":52,"excerpt":54,"image":55,"thumb":56,"imageAlt":50},"verliezen-van-werk-eenvandaag","Verliezen van werk – EenVandaag","2026-06-22T07:07:28",[53],{"slug":26,"name":27},"Is het terecht dat mensen wakker liggen omdat ze bang zijn hun baan kwijt te raken? Met die vraag belde EenVandaag van NPO Radio 1 mij zojuist tijdens de lunch op. En eerlijk gezegd: ja, ik denk zeker dat er de komende jaren banen zullen verdwijnen die voorheen een goede boterham konden opleveren. Je ziet…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F06\u002FScreenshot-2026-06-22-at-09.06.45.png","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F06\u002FScreenshot-2026-06-22-at-09.06.45-768x426.png",{"slug":58,"title":59,"date":60,"categories":61,"excerpt":65,"image":66,"thumb":67,"imageAlt":59},"beleidsradar-gaat-verder-als-parlinq","BeleidsRadar gaat verder als Parlinq","2026-05-27T11:15:29",[62],{"slug":63,"name":64},"innovaties-in-ai","Innovaties in AI","Het platform dat ik bouwde om beleidsmonitoring sneller en slimmer te maken, krijgt een nieuwe naam: Parlinq, onderdeel van Publyon. Wat begon als een idee, groeide uit tot een tool die dagelijks wordt gebruikt door mensen die het Haagse en Brusselse speelveld volgen. Met Publyon erachter, een gevestigde naam in public affair, komt er meer…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F05\u002FScreenshot-2026-05-27-at-13.18.25.png","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F05\u002FScreenshot-2026-05-27-at-13.18.25-768x349.png",{"slug":69,"title":70,"date":71,"categories":72,"excerpt":74,"image":75,"thumb":76,"imageAlt":70},"murmel-nederlandse-spraakherkenning","Murmel – Nederlandse spraakherkenning","2026-04-14T07:36:38",[73],{"slug":63,"name":64},"Naast lezingen en advieswerk bouw ik ook zelf AI-producten. Murmel is daar een van: een spraak-naar-tekst model specifiek ontwikkeld voor de Nederlandse taal. Waar de meeste spraakmodellen zijn geoptimaliseerd voor Engels, is Murmel getraind op duizenden uren aan Nederlands gesproken audio. Het resultaat: een woordfoutenpercentage beter dan elk open-source alternatief voor Nederlandse audio. Murmel draait…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F04\u002FScreenshot-2026-04-13-at-21.05.20.png","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F04\u002FScreenshot-2026-04-13-at-21.05.20-768x437.png",{"slug":78,"title":79,"date":80,"categories":81,"excerpt":85,"image":86,"thumb":87,"imageAlt":79},"emoticons-op-kinderfotos-worden-makkelijk-weggehaald-door-ai-dit-kun-je-doen-om-misbruik-tegen-te-gaan","Emoticons op kinderfoto’s worden makkelijk weggehaald door AI. Dit kun je doen om misbruik tegen te gaan","2026-01-13T08:34:16",[82],{"slug":83,"name":84},"ai-en-privacy","AI en Privacy","Kan AI een sticker verwijderen op een foto van je kind? Nee dat kan niet, maar het is wél mogelijk om op basis van andere beelden onderdelen van foto’s in te vullen. Dat kan altijd al, maar wordt de afgelopen jaren snel makkelijker en beter. Gisteren belde Eymeke Verhoeven-Lobbezoo van Nederlands Dagblad naar aanleiding van…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F01\u002F114dd010-6bb4-4dac-a3bd-5a6cb3f3c437.webp","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F01\u002F114dd010-6bb4-4dac-a3bd-5a6cb3f3c437-768x432.webp",{"slug":89,"title":90,"date":91,"categories":92,"excerpt":95,"image":96,"thumb":96,"imageAlt":90},"tiktok-wordt-overspoeld-met-racistische-en-seksistische-ai-videos-met-miljarden-weergaven-per-maand","TikTok wordt overspoeld met racistische en seksistische AI-video’s, met miljarden weergaven per maand","2025-12-14T08:34:47",[93,94],{"slug":83,"name":84},{"slug":26,"name":27},"Ik sprak van de week met Miluska van Rompu van de Volkskrant over een nieuw onderzoek van AI Forensics: TikTok wordt overspoeld met AI slob met vaak sterke racistische of seksistische kenmerken. In mijn boek “De AI Revolutie” ging ik al in op een snel toenemende stortvloed van synthetische media, een periode waarin we ons…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2026\u002F01\u002Fvoorbeelden-van-video-s-die-ai-forensics-heeft-onderzocht-2480w.jpeg",{"slug":98,"title":99,"date":100,"categories":101,"excerpt":103,"image":104,"thumb":104,"imageAlt":99},"intelligent-en-schaalbaar-ai-toezicht","Intelligent en schaalbaar AI-toezicht","2025-10-27T09:23:02",[102],{"slug":12,"name":13},"Voor het Tijdschrift voor Toezicht schreef ik een essay over hoe we effectief toezicht op AI kunnen organiseren zonder innovatie te smoren. De huidige toezichtmechanismen zijn ontoereikend. De invoering van de AVG heeft ons geleerd dat reactieve handhaving niet werkt. Voor AI moeten we het anders aanpakken: met professionalisering van AI-ontwikkelaars, sectorgerichte richtlijnen, technologische ondersteuning…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F10\u002Ftoezicht-wmo-wet-maatschappelijke-ondersteuning-2015-toezichthouder-gemeenten-GGD.jpg",{"slug":106,"title":107,"date":108,"categories":109,"excerpt":113,"image":114,"thumb":115,"imageAlt":107},"16-ai-modellen-getest-165x-goedkoper-zelfde-prestatie","16 AI-modellen getest: 165x goedkoper, zelfde prestatie?","2025-09-02T08:12:10",[110],{"slug":111,"name":112},"pioniers-van-ai","Pioniers van AI","Om overzicht te krijgen welke taalmodellen goed werken voor Nederlandse toepassingen, testte ik 16 toonaangevende AI-modellen op duizenden echte Nederlandse eindexamenvragen. De resultaten zijn verrassend: sommige modellen kosten 165 keer meer dan anderen voor identieke prestaties. GPT-5 Mini blijkt net zo accuraat als het duurdere GPT-5, terwijl open-source modellen zoals DeepSeek-R1 onverwacht sterke prestaties leveren.…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F09\u002Fmodels_vs_subjects_heatmap-scaled.png","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F09\u002Fmodels_vs_subjects_heatmap-768x524.png",{"slug":117,"title":118,"date":119,"categories":120,"excerpt":124,"image":125,"thumb":126,"imageAlt":118},"638-2","AI in de zorg: geen magie, wel een waardevolle hulp","2025-08-21T10:26:39",[121],{"slug":122,"name":123},"publicatie","Publicatie","Samen met Marcel Worring schreef ik voor NTVG een artikel over kunstmatige intelligentie in de zorg. We onderzoeken hoe AI en zorgprofessionals elkaar kunnen versterken, van diagnostiek tot patiëntmonitoring. Het stuk belicht zowel de veelbelovende mogelijkheden – zoals AI-ondersteuning bij het detecteren van poliepen die het aantal gemiste diagnoses halveert – als de uitdagingen rond…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F08\u002FD8427_F0-1.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F08\u002FD8427_F0-1-768x576.jpg",{"slug":128,"title":129,"date":130,"categories":131,"excerpt":133,"image":134,"thumb":135,"imageAlt":129},"ai-fotos-wurmen-zich-tussen-google-resultaten","AI-foto’s wurmen zich tussen Google-resultaten","2025-05-27T07:27:45",[132],{"slug":26,"name":27},"In samenwerking met de Volkskrant deed ik onderzoek naar de invasie van AI-gegenereerde afbeeldingen in Google’s zoekresultaten. Het blijkt dat kunstmatige intelligentie zich steeds vaker tussen echte beelden wurmt – bij onderwerpen als ‘beauty’ is maar 69% van de afbeeldingen nog daadwerkelijk echt. Door 4.248 zoekopdrachten te analyseren met geavanceerde detectiemodellen, bracht ik in kaart…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F05\u002FScreenshot-2025-05-27-at-09.25.22.png","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F05\u002FScreenshot-2025-05-27-at-09.25.22-768x488.png",{"slug":137,"title":138,"date":139,"categories":140,"excerpt":148,"image":149,"thumb":150,"imageAlt":138},"de-ai-revolutie-door-de-ogen-van-een-pionier","De AI-revolutie door de ogen van een pionier","2025-04-29T06:09:31",[141,144,145],{"slug":142,"name":143},"ai-spreker","AI Spreker",{"slug":111,"name":112},{"slug":146,"name":147},"wat-is-de-toekomst-van-ai","Wat is de toekomst van AI","Als Machine Learning Engineer en oprichter van The AI Factory ontwikkelt Maarten Sukel  AI-systemen. Daarnaast is hij auteur van De AI Revolutie en promoveerde hij aan de Universiteit van Amsterdam op AI. Op C-day25 is hij keynote spreker. Maarten zijn standpunt? Communicatieprofessionals moeten niet afwachten, maar een leidende rol pakken en begrijpen hoe AI werkt. Dit is…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F04\u002Fmaarten-3fotocreditsrubycruden.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F04\u002Fmaarten-3fotocreditsrubycruden-768x512.jpg",{"slug":152,"title":153,"date":154,"categories":155,"excerpt":157,"image":158,"thumb":159,"imageAlt":153},"beleidsradar-nl-maakt-democratie-transparanter-met-kunstmatige-intelligentie","BeleidsRadar.nl maakt democratie transparanter met kunstmatige intelligentie","2025-01-29T07:30:00",[156],{"slug":111,"name":112},"Wat gebeurt er echt in Den Haag en Brussel? Vanaf vandaag geeft BeleidsRadar.nl antwoord in seconden. Dr. Maarten Sukel lanceert namelijk een AI-assistent die politieke besluitvorming transparanter maakt. BeleidsRadar.nl zet zorgvuldig ontwikkelde AI-technologie in om democratische processen inzichtelijker te maken voor iedereen. Het platform maakt hiermee actuele en historische beleidsinformatie breed toegankelijk.   Diverse AI…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F01\u002FScreenshot-2025-01-28-at-13.34.22-png.webp","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2025\u002F01\u002FScreenshot-2025-01-28-at-13.34.22-768x396.webp",{"slug":161,"title":162,"date":163,"categories":164,"excerpt":166,"image":167,"thumb":168,"imageAlt":162},"dr-kelder-en-co-ai-vloek-of-zegen","dr Kelder en Co: AI: vloek of zegen?","2024-11-19T14:31:16",[165],{"slug":26,"name":27},"Wordt de mens straks ingehaald door zijn eigen creatie? En hoe gaat kunstmatige intelligentie onze samenleving veranderen?dr. Maarten Sukel is AI-expert en net gepromoveerd op AI-oplossingen voor complexe maatschappelijke vraagstukken. Denk aan slimme camera’s die herkennen waar afval ligt op straat of apps die de verkoop van supermarkten voorspellen om zo de voedselverspilling te minimaliseren. Sukel praat met ons over de kansen en gevaren die aan deze technologie kleven. Want hoe zorgen we ervoor dat kunstmatige intelligentie niet ontwricht maar juist iets positiefs bijdraagt aan onze maatschappij?","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F11\u002FScreenshot-2024-11-29-at-15.32.56-png.webp","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F11\u002FScreenshot-2024-11-29-at-15.32.56-768x404.webp",{"slug":170,"title":171,"date":172,"categories":173,"excerpt":181,"image":182,"thumb":183,"imageAlt":171},"benchmarken-llms-nederlandse-examens-bespaart-jou-geld","Ik besteedde mijn geld om LLM’s te benchmarken op Nederlandse examens – zodat jij dat niet hoeft te doen","2024-11-05T07:51:41",[174,177,178],{"slug":175,"name":176},"ai-in-onderwijs","AI in Onderwijs",{"slug":63,"name":64},{"slug":179,"name":180},"wat-is-de-invloed-van-ai-op-scholen","Wat is de invloed van AI op scholen","In dit blog deel ik mijn ervaringen met het benchmarken van verschillende grote taalmodellen (LLM’s) op basis van Nederlandse staatsexamens. Veel benchmarks richten zich op Engels, waardoor specifieke prestaties in het Nederlands vaak onderbelicht blijven. Ik verzamelde en verwerkte meer dan 12.000 PDF’s met examenvragen om inzicht te krijgen in hoe modellen zoals o1-mini, GPT-4o en Claude-3 presteren op begrijpend lezen en andere Nederlandstalige taken. Het resultaat? o1-mini blijkt beter én goedkoper te presteren dan duurdere modellen. Dit blog biedt waardevolle inzichten voor bedrijven die Nederlandstalige AI-toepassingen willen bouwen of opschalen.","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F11\u002F1727253666351-1-png.webp","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F11\u002F1727253666351-1-768x432.webp",{"slug":185,"title":186,"date":187,"categories":188,"excerpt":190,"image":191,"thumb":192,"imageAlt":186},"561-2","Maarten Sukel over AI voor ouderen bij Meldpunt","2024-10-29T14:40:53",[189],{"slug":26,"name":27},"Maarten Sukel, universitair onderzoeker en auteur van De AI Revolutie, vergelijkt de opkomst van kunstmatige intelligentie met de introductie van de stoomtrein tijdens de industriële revolutie. In de uitzending van MAX Meldpunt legt hij uit hoe AI het dagelijks leven van ouderen kan verrijken. Denk aan toepassingen zoals gezondheidszorg, waar AI vroegtijdig ziektes kan signaleren, of eenvoudige tools zoals een navigatie-app. Tegelijk erkent Sukel de zorgen en vragen rondom AI, en moedigt hij ouderen aan om op een laagdrempelige manier kennis te maken met deze technologie. “De stoomtrein is weer vertrokken, en AI biedt kansen voor iedereen.”","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F11\u002FScreenshot-2024-11-29-at-15.41.07-png.webp","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F11\u002FScreenshot-2024-11-29-at-15.41.07-768x401.webp",{"slug":194,"title":195,"date":196,"categories":197,"excerpt":200,"image":201,"thumb":202,"imageAlt":203},"gebruikt-de-tweede-kamer-ondanks-een-verbod-toch-generatieve-modellen-om-te-schrijven-of-reflecteren-ze-vaker","Gebruikt de Tweede Kamer ondanks een ‘verbod’ toch generatieve modellen om te schrijven (of reflecteren ze vaker)?","2024-10-25T10:46:33",[198,199],{"slug":9,"name":10},{"slug":12,"name":13},"Generatieve AI is als de uitvinding van het toetsenbord of van de pen: weigeren ermee te leren werken is een goede manier om boventallig te worden. Voor rijksambtenaren is er in veel gevallen een verbod op het gebruik van…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fheader-tweede-kamer-ai-generatieve-modellen.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fheader-tweede-kamer-ai-generatieve-modellen-768x432.jpg","tweede kamer AI",{"slug":205,"title":206,"date":207,"categories":208,"excerpt":211,"image":212,"thumb":213,"imageAlt":214},"muziek-kunst-en-kunstmatige-intelligentie","Muziek, kunst en (kunst)matige intelligentie","2024-10-25T10:43:45",[209,210],{"slug":9,"name":10},{"slug":12,"name":13},"Recentelijk heeft kunstmatige intelligentie (AI) voor opschudding gezorgd in de creatieve wereld, vooral binnen de muziekindustrie. Nieuwe platforms zoals Suno.ai en Udio stellen gebruikers in staat om binnen enkele seconden muziek te genereren in de stijl van bekende artiesten wat vragen oproept over originaliteit en auteursrecht. Herman van Veen, een gerenommeerde…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fmuziek-kunst-matige-intelligentie-header-blog.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fmuziek-kunst-matige-intelligentie-header-blog-768x432.jpg","muziek en kunstmatige intelligentie",{"slug":216,"title":217,"date":218,"categories":219,"excerpt":224,"image":225,"thumb":226,"imageAlt":227},"waarom-het-geen-goed-idee-is-om-cameras-aan-duiven-te-hangen","Waarom het geen goed idee is om camera’s aan duiven te hangen","2024-10-25T09:39:57",[220,221],{"slug":9,"name":10},{"slug":222,"name":223},"ai-in-publieke-ruimtes","AI in Publieke Ruimtes",". Slimme camera’s die hangen aan duiven en op het hoofd van paarden worden gezet om drugscriminaliteit tegen te gaan. Dit klinkt misschien als het scenario van een sciencefictionfilm, maar het werd (bijna) werkelijkheid in een van de meest onverwachte telefoongesprekken die ik ooit heb…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fcameras-aan-duiven-header-maarten-sukel.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fcameras-aan-duiven-header-maarten-sukel-768x432.jpg","camera aan duiven",{"slug":229,"title":230,"date":231,"categories":232,"excerpt":235,"image":236,"thumb":237,"imageAlt":238},"de-digitale-realiteit-zijn-we-kwijt-en-komt-ook-niet-meer-terug","De digitale realiteit zijn we kwijt en komt ook niet meer terug","2024-10-25T09:22:04",[233,234],{"slug":63,"name":64},{"slug":146,"name":147},". De opkomst van geavanceerde algoritmen, die in staat zijn om teksten, beelden en zelfs audio te genereren die nauwelijks van menselijke creaties te onderscheiden zijn, maakt het ontwikkelen van systemen die deze AI-creaties kunnen identificeren een logische stap. Zo zou het mogelijk worden om…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002FDe-digitale-realiteit-header-Sconehenge.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002FDe-digitale-realiteit-header-Sconehenge-768x432.jpg","de digitale realiteit",{"slug":240,"title":241,"date":242,"categories":243,"excerpt":247,"image":248,"thumb":249,"imageAlt":250},"is-social-media-het-nieuwe-tabak","Is social media het nieuwe tabak?","2024-10-21T13:53:23",[244],{"slug":245,"name":246},"ai-voor-personen","AI voor Personen","In 1930 werd er breed reclame gemaakt voor sigaretten: minder irritatie van de keel, lekker ontspannen en een hulpmiddel tegen hoesten. Nu, bijna 100 jaar later, is het duidelijk: roken veroorzaakt kanker en een breed scala aan gezondheidsrisico’s, en de tabaksindustrie heeft hier jaren over gelogen. Daarnaast heeft de tabaksindustrie…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fsocial-media-verslaving_header.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fsocial-media-verslaving_header-768x432.jpg","social media verslaving",{"slug":252,"title":253,"date":254,"categories":255,"excerpt":258,"image":259,"thumb":260,"imageAlt":253},"nederlandse-organisaties-flirten-met-risicovolle-algoritmes","Nederlandse Organisaties Flirten met Risicovolle Algoritmes","2024-10-21T13:44:33",[256,257],{"slug":83,"name":84},{"slug":9,"name":10},". Afgelopen week heb ik het nieuws rondom AI gevolgd en het viel me op dat er voortdurend keuzes werden gemaakt – sommige nadelig voor de samenleving en andere positief. Opvallend genoeg nam Google een goed besluit, terwijl een Nederlandse supermarkt en het merendeel van het Nederlandse hoger onderwijs naar mijn…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002FNederlandse-Organisaties-Flirten-met-Risicovolle-Algoritmes.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002FNederlandse-Organisaties-Flirten-met-Risicovolle-Algoritmes-768x432.jpg",{"slug":262,"title":263,"date":264,"categories":265,"excerpt":268,"image":269,"thumb":270,"imageAlt":271},"zitten-we-met-de-technologie-van-de-toekomst-vast-in-het-verleden","Zitten we met de technologie van de toekomst vast in het verleden?","2024-10-21T13:42:49",[266,267],{"slug":63,"name":64},{"slug":146,"name":147},"Wat heeft een eikenprocessierups te maken met hetero normatieve generatieve AI? Waarom lijken algoritmes steeds beter te worden, maar blijven ze toch dezelfde fouten maken? Deze week ga ik in op hoe de output van algoritmes kwalitatief beter lijkt, maar toch vaak dezelfde fouten…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fvast-in-het-verleden-ai_header-1.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fvast-in-het-verleden-ai_header-1-768x432.jpg","de technologie van de toekomst",{"slug":273,"title":274,"date":275,"categories":276,"excerpt":279,"image":280,"thumb":281,"imageAlt":282},"de-ai-act-een-pakket-aan-stokken-om-mee-te-slaan-maar-wie-vangt-de-klappen","De AI Act: Een pakket aan stokken om mee te slaan, maar wie vangt de klappen?","2024-10-21T13:23:38",[277,278],{"slug":9,"name":10},{"slug":12,"name":13},"Afgelopen woensdag was het zover: de AI act werd aangenomen. Hoewel het waarschijnlijk nog enkele jaren duurt voordat toezichthouders deze regels zullen handhaven, staat vast dat er nu een set regelgeving rondom AI is. In mijn boek “De AI Revolutie”…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fde-AI-act_Maarten-Sukel-AI-spreker_Header.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fde-AI-act_Maarten-Sukel-AI-spreker_Header-768x432.jpg","de AI act",{"slug":4,"title":5,"date":6,"categories":284,"excerpt":14,"image":15,"thumb":16,"imageAlt":17},[285,286],{"slug":9,"name":10},{"slug":12,"name":13},{"slug":288,"title":289,"date":290,"categories":291,"excerpt":294,"image":295,"thumb":296,"imageAlt":297},"laten-we-anders-praten-over-ai-voorbij-hallucinaties-en-de-terminator","Laten we anders praten over AI: Voorbij Hallucinaties en de Terminator","2024-10-21T12:32:02",[292,293],{"slug":63,"name":64},{"slug":146,"name":147},". Waarom heeft Hollywood ervoor gezorgd dat gesprekken over AI lastig zijn geworden? En waarom is het voor techbedrijven voordelig om een taalmodel dat incorrecte informatie geeft hallucinaties te noemen? Deze week schrijf ik een artikel over hoe de termen die we gebruiken als we het…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Ftechnologie-nuttig-inzetten-voor-de-samenleving_header.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Ftechnologie-nuttig-inzetten-voor-de-samenleving_header-768x432.jpg","technologie inzetten voor de samenleving",{"slug":299,"title":300,"date":301,"categories":302,"excerpt":309,"image":310,"thumb":311,"imageAlt":312},"keuzes-die-we-als-samenleving-maken-over-ai-lessen-van-de-romeinen","Keuzes die we als samenleving maken over AI: Lessen van de Romeinen","2024-10-21T12:24:44",[303,306],{"slug":304,"name":305},"het-begin-van-ai","Het begin van AI",{"slug":307,"name":308},"vroege-ontwikkelingen","Vroege Ontwikkelingen",". Beslissingen van Romeinse werklieden, duizenden jaren geleden genomen, oefenen potentieel nog altijd invloed uit op het hedendaagse leven. Hoe zit dat precies? En op welke manier zullen de huidige beslissingen over kunstmatige intelligentie invloed blijven uitoefenen, wellicht zelfs voor eeuwen? Dit artikel verkent het…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fkeuzes-samenleving-AI_header.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F10\u002Fkeuzes-samenleving-AI_header-768x432.jpg","AI keuzes samenleving",{"slug":314,"title":315,"date":316,"categories":317,"excerpt":322,"image":323,"thumb":324,"imageAlt":325},"fragment-uit-de-ai-revolutie","Fragment uit ‘De AI Revolutie’","2024-10-21T12:21:41",[318,321],{"slug":319,"name":320},"oplossingen-voor-complexe-problemen","Oplossingen voor Complexe Problemen",{"slug":146,"name":147},"De AI-Revolutie: een introductie van een spannende serie. In deze wekelijkse serie van artikelen zal ik ingaan op diverse onderwerpen die ook in het boek ‘De AI-Revolutie’ aan bod komen. Deze week een fragment uit het boek om een idee te geven waar het over gaat. De komende maanden schrijf ik elke week een artikel waarin…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F09\u002FMaarten-Sukel_header_BlackWhite_AI-Revolutie_1920x1080.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F09\u002FMaarten-Sukel_header_BlackWhite_AI-Revolutie_1920x1080-768x432.jpg","De AI-Revolutie",{"slug":327,"title":328,"date":329,"categories":330,"excerpt":333,"image":334,"thumb":335,"imageAlt":336},"clearview-ai-krijgt-megaboete-maar-wanneer-wordt-de-overheid-gecontroleerd","Clearview AI krijgt megaboete, maar wanneer wordt de overheid gecontroleerd?","2024-09-29T09:13:29",[331,332],{"slug":83,"name":84},{"slug":9,"name":10},"Clearview AI kreeg recent een boete van 30,5 miljoen euro voor het overtreden van de privacywetgeving door een database aan te leggen met gegevens van 30 miljard mensen (waarschijnlijk gezichten, aangezien er anders meer mensen in staan dan er op aarde leven). Veel AI technieken zoals…","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F09\u002FBlog_Clearview-Megaboete_header-1920x1080-1.jpg","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F09\u002FBlog_Clearview-Megaboete_header-1920x1080-1-768x432.jpg","Clearview boete",{"slug":338,"title":339,"date":340,"categories":341,"excerpt":343,"image":344,"thumb":345,"imageAlt":339},"567-2","Brief aan de Tweede Kamer over de impact van generatieve AI op de samenleving","2024-02-03T14:46:00",[342],{"slug":26,"name":27},"‘Generatieve AI raakt de samenleving tot in de haarvaten’. Dat staat in een gister verschenen brief van de hand van demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen en demissionair ministers Micky Adriaansens en Robbert Dijkgraaf, waarin hun visie op deze technologie wordt beschreven. Schrijver Maarten Sukel praat erover bij Roos","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F11\u002FScreenshot-2024-11-29-at-15.46.49-png.webp","\u002Fwp-content\u002Fuploads\u002F2024\u002F11\u002FScreenshot-2024-11-29-at-15.46.49-768x398.webp",1793117629356]